Rau
má hay tích tuyết thảo hoặc lôi công thảo là một loài cây một năm thân thảo trong phân họ Mackinlayoideae của họ Hoa tán, là vị thuốc cổ truyền không chỉ có mặt ở nước ta mà còn được sử dụng tại nhiều quốc gia có nền văn hóa lâu đời như Trung Quốc, Ấn Độ, Srilanka...
Tại những nền văn hóa này còn lưu truyền rất nhiều truyền thuyết về tác dụng kỳ diệu của rau má, ví dụ ở Trung Quốc có truyền thuyết về 1 vị võ sư sống đến 256 tuổi nhờ thường xuyên dùng món rau má.
Ở Ấn độ, rau má còn được gọi là Brahmi hàm nghĩa một loại
dược thảo có
thể giúp con người tiến đến sự hòa hợp với tâm thức vũ trụ (knowledge of
the Supreme Reality). Rau má thường có trong khẩu phần ăn của những vị
thiền sư, nhà yogi, nhà thông thái.
Truyền thuyết ở Srilanka cũng kể về vị vua Aruna thế kỷ thứ 10 nhờ ăn rau má mà đủ sinh lực để vui thú với 50 vị phi tần.
Tại nhiều quốc gia vẫn còn lưu truyền câu tục ngữ Dùng 2 lá một ngày sẽ giúp bạn
xa lánh tuổi già.
Một chương trình phóng sự của đài truyền hình số 9 ở Sydney vào tháng
12/2003 cho biết một số người Úc đã chữa khỏi bệnh thấp khớp mãn tính
bằng cách mỗi ngày ăn 2 lá rau má.
Phương pháp nầy phát xuất từ
quyển sách “Arthritis and Paradoxycal Pennywort” (Bệnh thấp khớp và lá
rau má) của ông Russ Maslen.
Russ Maslen đã vô tình khám phá ra
bài thuốc này và chữa khỏi căn bệnh đau khớp của mình, sau đó hướng dẫn
vợ sử dụng và cũng chữa khỏi chứng sưng đau các khớp xương ở bàn tay.
Ông
nói “Mỗi ngày chỉ cần nhai và nuốt 2 lá rau má liên tục , chỉ 2 lá chớ
không phải một hay ba lá , thì một thời gian sau sẽ có thể chữa khỏi
hoặc làm
giảm bớt bệnh thấp khớp”.
Dược tính, bài thuốc
Theo y học cổ truyền, rau má có vị đắng, hơi ngọt, tính bình, có tác dụng dưỡng âm, thanh nhiệt, nhuận gan, giải độc, lợi tiểu. Rau má thường dùng để làm thuốc bổ dưỡng, sát trùng, chữa thổ huyết, tả lỵ, khí hư, bạch đới, mụn nhọt, rôm sẩy.
Theo nghiên cứu, dịch chiết rau má có khả năng kích hoạt các tiến trình sinh học trong việc phân chia tế bào và tái tạo mô liên kết giúp vết thương chóng lành và mau lên da non, do đó được dùng để điều trị bỏng, vết thương, vẩy nến...
Trong dân gian sử dụng rau má để chữa bệnh như sau:
- Làm nước giải nhiệt: Rau má rửa sạch, giã nát, cho thêm nước rồi lọc lấy nước, bỏ bã. Mỗi ngày dùng từ 30 - 40g rau má tươi/người để vắt nước uống.
Hoặc: Rau má 200g, nhân trần 100g, lá đinh lăng 200g, cam thảo 100g. Các dược liệu đều ở dạng khô. Sao giòn, tán vụn các vị thuốc, ngày dùng 30 - 40g hãm với nước sôi uống thay trà trong ngày. Tác dụng thanh nhiệt, nhuận gan, chống khát.
- Hạ huyết áp: Rau má 16g, rễ kiến cò 12g, lá tre l2g, rễ nhàu 16g, rễ tranh 12g, rễ cỏ xước 12g, lá dâu 12g. Sắc uống thay trà hàng ngày.
- Chữa rôm sẩy, mẩn ngứa: Dùng 50g rau má rửa sạch giã vắt lấy nước, thêm ít đường hoặc một ít muối cho dễ uống.
- Đái rắt, đái buốt: Rau má 40g, nõn tre 40g để tươi, giã nát với vài hạt muối, gạn lấy nước uống.
- Hạ sốt: Lấy 30g rau má tươi, rửa sạch, giã nát, thêm nước sôi để nguội, vắt lấy nước, rồi hòa 10g bột sắn dây, thêm đường uống.
- Chữa ho, viêm họng: Rau má rửa sạch, giã vắt lấy nước cốt đặc, hòa thêm với đường cho dễ uống. Trẻ em ngày hai lần, mỗi lần ½ bát ăn cơm; người lớn uống ngày hai lần, mỗi lần một bát ăn cơm. Uống liên tục 5 đến 7 ngày.
- Chữa mụn nhọt: Rau má và lá gấc mỗi thứ 50g rửa thật sạch, giã nhỏ, cho ít muối vào trộn đều, đắp lên chỗ đau rồi băng lại, ngày thay thuốc 2 lần, đắp cho đến khi khỏi.
Rau
má Tây Phi có hình dạng giống hệt rau má ở nước ta lúc mới mọc lên,
nhưng lá xanh, thân mượt, mịn trơn hơn. Cuống lá dài, to gấp 1,5 lần,
giã rau được nhiều nước hơn so với rau má của nước ta. Năng suất cao hơn
hẳn rau má ta, 1m2 có thể được từ 0,1-2 kg rau/năm. Ăn rau giòn, thơm
đượm không kém rau má ta.
